- २०८३ असार ९ मंगलबार
काठमाडौँ । बेलायतको सत्तारुढ लेबर पार्टीका प्रभावशाली नेता एन्डी बर्नह्यामलाई अहिले पार्टीको भविष्य र सम्भावित प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेरिन थालिएको छ । ‘उत्तरका राजा’ भनेर चिनिने उनी आगामी दिनमा बेलायतको प्रधानमन्त्री बन्ने दौडमा अगाडि देखिएका छन् ।
किएर स्टार्मरले प्रधानमन्त्रीबाट राजीनामा दिएपछि बर्नह्याम लेबर पार्टीको नेता बन्न सम्भावना बढेको छ ।
लेबर पार्टीको नेतृत्व सम्हाल्ने चाहना बर्नह्यामका लागि नयाँ विषय भने होइन । उनले १० वर्षअघि दुई पटक पार्टी नेतृत्वका लागि चुनाव लडेका थिए, तर सफल हुन सकेका थिएनन् । पछिल्ला केही महिनादेखि जनमत सर्वेक्षणमा लेबर पार्टीको लोकप्रियता घट्दै गएको र स्थानीय चुनावमा नराम्रो नतिजा आएपछि पार्टीभित्र नयाँ नेतृत्वको बहस तीव्र बनेको छ । धेरै सांसदले बर्नह्यामलाई पार्टीलाई पुनः बलियो बनाउन सक्ने उपयुक्त नेताका रूपमा हेर्न थालेका छन् ।
हालै भएको मेकरफिल्ड उपनिर्वाचनमा उनले दक्षिणपन्थी सुधार बेलायत पार्टीलाई पराजित गरेका थिए । यससँगै सन् २०२४ को आमनिर्वाचनमा ४५ प्रतिशत रहेको लेबरको मत हिस्सा बढेर करिब ५५ प्रतिशत पुगेको छ । यो जितले बर्नह्यामका लागि अर्को महत्वपूर्ण बाधा पनि हटाएको छ, किनभने पार्टी नेतृत्वको दौडमा सहभागी हुन सांसद हुनु अनिवार्य हुन्छ । चुनावअघि नै उनले मेकरफिल्डमा विजयी भए प्रधानमन्त्री किएर स्टार्मरलाई चुनौती दिने बताएका थिए ।
सन् १९७० मा लिभरपुलमा जन्मिएका बर्नह्यामको बाल्यकाल वारिङ्टन नजिकैको गाउँमा बितेको थियो । उनका पिता ब्रिटिस दूरसञ्चार कम्पनीमा इन्जिनियर थिए भने आमा स्वागतकक्ष कर्मचारी थिइन् । दुवै जना लेबर पार्टीका समर्थक थिए । १४ वर्षको उमेरमै एक टेलिभिजन नाटक हेरेपछि उनी राजनीतिप्रति आकर्षित भएका थिए । उक्त नाटक लिभरपुलका बेरोजगार मानिसहरूको जीवनमा आधारित थियो ।
एभर्टन फुटबल क्लबका आजीवन समर्थक बर्नह्याम खेलकुदप्रेमी पनि हुन् । उनी विद्यालयस्तरको क्रिकेट टोलीका तीव्र गतिका बलरसमेत थिए । विद्यालयमै उनले नमुना चुनावमा लेबर उम्मेदवारका रूपमा भाग लिएर ठूलो अन्तरले जित हासिल गरेका थिए । बर्नह्याम र उनका दुई भाइ परिवारबाट विश्वविद्यालय पढ्ने पहिलो सदस्य बनेका थिए । उनले क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी विषय अध्ययन गरेका थिए । आफ्नो पुस्तक हेड नर्थ मा उनले विश्वविद्यालय जीवनमा आफूलाई बाहिरी व्यक्तिजस्तो महसुस हुने गरेको उल्लेख गरेका छन् ।
स्नातकपछि उनले पत्रकारिताबाट करिअर सुरु गरेका थिए । उनले विभिन्न व्यावसायिक पत्रिकामा काम गरेका थिए । पछि उनले तत्कालीन सांसद टेसा जोवेलका अनुसन्धान सहयोगीका रूपमा काम गर्दै राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए । त्यसपछि उनी संस्कृति सचिव क्रिस स्मिथका विशेष सल्लाहकार बने । सन् २००१ मा उनी ग्रेटर म्यानचेस्टरको ली क्षेत्रबाट सांसद निर्वाचित भए । उनले टोनी ब्लेयर सरकारमा मन्त्रीका रूपमा काम गरे भने पछि गोर्डन ब्राउन सरकारमा संस्कृति तथा स्वास्थ्य मन्त्री बनेका थिए ।
संस्कृति, सञ्चार तथा खेलकुद मन्त्री रहँदा उनी हिल्सबरो त्रासदीको २० औँ स्मृति कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए । सन् १९८९ मा भएको उक्त दुर्घटनामा लिभरपुलका ९७ समर्थकको मृत्यु भएको थियो । त्यसपछि बर्नह्यामले यो विषय मन्त्रिपरिषद्मा उठाएका थिए, जसले दोस्रो अनुसन्धान सुरु गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ ।
सन् २०१० मा लेबर पार्टी आमनिर्वाचनमा पराजित भएपछि उनले पहिलो पटक पार्टी नेतृत्वका लागि उम्मेदवारी दिएका थिए । उनी पाँच उम्मेदवारमध्ये चौथो स्थानमा रहे । सन् २०१५ मा उनले फेरि प्रयास गरे तर जेरेमी कोर्बिनसँग पराजित भए । उनका आलोचकहरूले राजनीतिक परिस्थिति अनुसार आफ्नो धारणा परिवर्तन गर्ने नेता भनेर आलोचना गर्दै आएका छन् । यद्यपि समयसँगै उनी केन्द्रवादी धारबाट बायाँ विचारधारातर्फ झुके । उनले पानी र ऊर्जा सेवा सरकारी नियन्त्रणमा ल्याउनुपर्ने पक्षमा आवाज उठाएका थिए । ब्रेग्जिट जनमतसंग्रहका बेला उनी युरोपेली सङ्घमा रहने पक्षमा थिए र भविष्यमा बेलायत पुनः सङ्घमा फर्किने आशा व्यक्त गरेका छन् ।
सन् २०१७ मा उनले सांसद पद छाडेर ग्रेटर म्यानचेस्टरको पहिलो मेयर बन्ने निर्णय गरे । ६० प्रतिशतभन्दा बढी मतसहित विजयी भएका उनी सन् २०२१ मा अझ ठूलो अन्तरले पुनः निर्वाचित भए । उनको नेतृत्वमा लन्डन बाहिर पहिलो पटक बस सेवा पुनः सार्वजनिक नियन्त्रणमा ल्याइयो । ‘बी नेटवर्क’ नाम दिइएको यस प्रणालीमार्फत बस सेवालाई अन्य यातायात सेवासँग जोडियो ।
कोभिड महामारीका बेला क्षेत्रीय लकडाउनको विषयमा तत्कालीन कन्जरभेटिभ सरकारसँग उनको खुला विवाद भएको थियो । उनले उत्तरी इङ्ग्ल्यान्डप्रति सरकारले विभेदपूर्ण व्यवहार गरेको आरोप लगाएका थिए । त्यसपछि उनलाई ‘उत्तरका राजा’ भनेर चिनाउन थालियो । सन् २०२५ देखि नै बर्नह्याम शीर्ष नेतृत्वका लागि खुला रूपमा सक्रिय देखिन थालेका थिए । यस वर्ष लेबर पार्टीको कमजोर प्रदर्शन, सुधार बेलायत पार्टीको बढ्दो लोकप्रियता र प्रधानमन्त्री स्टार्मरमाथि बढ्दो दबाबपछि बर्नह्यामको नाम अझै बलियो रूपमा अघि आएको हो ।
केही मन्त्रीहरूले राजीनामा दिन थालेपछि र सांसदहरूले नेतृत्व परिवर्तनको माग गर्न थालेपछि मेकरफिल्डका सांसद जोश सिमन्सले पद त्याग गरे, जसले बर्नह्यामलाई पुनः संसदमा फर्किने अवसर दियो । त्यसपछि उनी लेबरका उम्मेदवार बने र वेस्टमिन्स्टरमा आफ्नो पुनरागमन सुनिश्चित गर्न सफल भए ।
